تکنولوژی آموزشی2

استفاده از وسایل سمعی و بصری در آموزش به سال های 1900 باز می گردد . در اوایل قرن حاضر دست اندرکاران آموزش به اهمیت به کارگیری وسایل سمعی و بصری در آموزش پی بردند و در ابتدا فقط وسایل بصری به کار گرفته شد . اولین وسایل بصری به کاربرده شده در مدارس امریکا را می توان اسلاید و فیلم های آموزشی نام برد .
با شروع جنگ جهانی دوم کانون فعالیت ها در زمینه وسایل سمعی و بصری از محافل تعلیم و تربیت به ارتش امریکا منتقل شد و در دوران جنگ بسیاری از وسایل مانند پرژکتور و اورهد برای اولین بار ساخته شد و در کنار وسایل دیگری مانند پرژکتوراسلاید ، لابراتوار های زبان ، شبیه سازی های آموزش خلبانی در آموزش نظامیان به کار گرفته شد .
در این دوره تکنولوژی آموزشی بعد سخت ابزاری پیدا کرد و تا اواسط دهه 1940 نیز به طول انجامید .
سه رخداد مهم در بین سال های 1950 تا 1960 اتفاق افتاد که باعث تحول عظیمی در رشته تکنولوژی آموزشی شد :
1- ارائه الگوها و نظریات جدید ازسوی صاحبنظران علوم ارتباطات
2- پیدایش نگرش سیستمی در زمینه تعلیم و تربیت......... تکنولوژی آموزشی بعد نرم افزاری
3- تکامل تئوری های روانشناسی شناختی و رفتاری در زمینه یادگیری ......تکنولوژی آموزشی بعدسوم (حل مسئله )
به دنبال ارائه تعریف دوم تکنولوژی آموزشی و قبول آن در محافل آموزشی ، یک سلسله فعالیت و عنوان در حیطه تعلیم و تربیت پیدا شد ک از جنبه دوم تعریف تکنولوژی آموزشی از بخش های محتوایی جدید این رشته تحول یافته به حساب می آید .
از جمله این مباحث و عناوین :
بحث هدفهای آموزشی و تقسیم یندی آن است . از مهم ترین طبقه بندی های ارائه شده :

1- الف ) طبقه بندی هدف های بلوم و همکارانش است که در سال 1956 ارائه شد . ارائه طبقه بندی بلوم به دنبال تاکیدات مکرر نگرش سیستمی بر تعیین نوع عملکردی است که در انتهای آموزش از فراگیر انتظار داریم .
ب) همچنین در دهه 1960 گایند ، طبقه بندی هدف های آموزشی خود را ارائه کرد . در این طبقه بندی تمام فعالیت های بشری به پنج گروه تقسیم شده بود که از دیدگاه های جدید روانشناسی یادگیری نشات گرفته بود .
گایند جزء اولین کسانی بود که با الهام از تحولات جدید روانشناسی یادگیری نظریات بسیار سودمند و مفیدی در زمینه طبقه بندی هدف های آموزشی و طراح آموزشی ارائه کرد .
2- مبحث ارزشیابی ، در تعرییف دوم تکنولوژی آموزشی ، ارزشیابی چه در حین تولید برنامه های آموزشی ، و چه در پایان و خاتمه آن همچون عضو و عنصر بسیار تعیین کننده مطراح شد .مطرح شدن ارزشیابی با این اهمیت و با نقش خاصی که برای آن در تکوین و بازنگری برنامه ها پیش بینی شده بود ، دقیقا منعکس کننده تاثیر نگرش سیستمی در تهیه برنامه های آموزشی است . از این دیدگاه ، هر فعالیت آموزشی یک سیستم تلقی می شود که عامل تعیین کننده و تصحیح کننده مسیر ، کیفیت ، کمیت آن ، ارزشیابی است . این نگرش و تفکر بود که به تکنولوژی آموزشی بعد محتوایی بخشید و صاحبنظران و کارشناسان امر را بیشتر به بخش نرم افزاری و محتوایی برنامه ها کشاند .
در تعریف دوم از تکنولوژی آموزشی کاربرد جدیدی برای این علم تعیین شد که ناشی از به کارگیری این علم در محیط های خاص آموزشی بود . برای مثال برای بهبود وضعیت تولید و ارائه خدمات ، در مراکز آموزشی وابسته به مراکز صنعتی و تولیدی و خدمات ، بررسی ها و مطالعاتی شروع شد و در بعضی از موارد تشخیص متخصصان این بود که باید در زمینه های خاص ، دوره های آموزشی کوتاه مدت و میان مدت برای گروه های خاص از کارکنان ارائه شود و پس از ارزشیابی از دوره های آموزشی موجود و تشخیص مسائل و مشکلات این دوره ها و رفع آن ها ، دستگاه های جدید لازم بود تا کارکنان مراکز برای بالابردن سطح کارایی واحد های خود اقدام به ارزشیابی عملکرد واحد ها می کردند و بدیهی است در تمام این موارد مناسبترین افراد برای انجام ارزشیابی ، طراحی ، ارائه دوره های آموزی و تشخیص نواقص و معایب فراگرد کارها و سایر موارد افرادی هستند که آن ها را تکنولوژیست آموزشی می نامند .
با طرح طبقه بندی که گانید و بلوم در مورد هدف های آموزشی ارائه کردند ، زمینه برای تکنولوژی آموزشی از جنبه سوم (حل مساله ) را بوجود آوردند .
در اوایل دهه 1960 بود که دیدگاه روانشنای رفتارگرا بر تعلیم و تربیت حاکم بود تا این که در تحقیقات روانشناسی یادگیری سوالاتی مطراح شد که نظریه های رفتاری قادر به پاسخ گویی آن ها نبودند . (مثلا این که چرا فراگیر به طور یکسان به همه محرک ها پاسخ نمی دهد و در بین آن ها دست به انتخاب نمی زند و مبنا و ملاک چنین انتخابی چیست و این انتخاب کجا رخ می دهد و چه چیز و چه عواملی بر این
نتخاب ها حاکم است ؟)
طرح سوالات فوق محققان را به شناسیایی طبیعت سیستم یادگیری و اوضاع حاکم بر یادگیری تشویق و ترغیب کرد . بدین ترتیب دیدگاه جدیدی در روانشناسی تربیتی پایه گذار شد که آن را امروزه روانشناسی شناختیم می نامیم . در این دیدگاه (که در حال حاضر محور اصلی تفکر در روانشناسی و تعلیم و تربیت است ) تاکید بر شناسایی انواع فعالیت های ذهنی مانند تصور ، تفکر ، نحوه نگهداری اطلاعات ، حافظه و قابلیت انسان در ایجاد تغییر و تحول در اطلاعات و حل مساله است .
منبع :Gfairan.com

تکنولوژی آموزشی 1

امروزه کلا‌س‌های ساکتی که بايد دانش‌آموزان نظاره‌گر سخنراني  معلمان باشند، جوابگوی نیاز آموزشی مدارس ما نیست. تکنولوژی نوین از دانش‌آموزان می‌خواهد که در تدریس با معلمان مشارکت داشته باشند و به جای نگریستن و طوطی‌وار حفظ کردن، خودشان علوم را، تجربه کنند. فرآیند یادگیری باید به‌گونه‌ای در مدارس اعمال شود که همگام با پیشرفت‌های روز که جذابیت بیشتری برای دانش‌آموزان دارد، پیش برود.
تجهیزات و روش‌های نوین آموزشی این فرصت را به معلمان داده است که با برنامه‌ریزی صحیح، دانش‌آموزان را هدفمندتر راهنمایی کنند و با مشارکت دانش‌آموزان در امر تدریس، باعث افزایش بهره‌وری کلا‌س شوند. ‌
مهندسان آموزشی‌
بسیاری از روان‌شناسان و صاحب‌نظران در مباحث تربیتی به بهره‌گیری از تکنولوژی آموزشی توصیه می‌کنند چرا که تکنولوژی آموزشی باعث تسهیل در فرآیند یادگیری می‌شود. در سال 1900 در آمریکا اصطلا‌حاتی از قبیل وسایل دیداری، شنیداری و وسایل کمک آموزشی وارد جریان آموزش‌وپرورش شد و تقریبا در حدود سال 1950 به بعد روان‌شناسان استفاده از تکنولوژی آموزشی را به‌عنوان یک تکنیک یا روش در امر آموزش مطرح کردند در حالی که استفاده از ابزارهای آموزشی همچنان مورد توجه قرار می‌گرفت.
در سال 1977 از سوی انجمن تکنولوژی و ارتباطات آموزشی تعریف تکنولوژی آموزشی اینگونه عنوان شد: تکنولوژی آموزشی فرآیندی پیچیده و یکپارچه که به افراد، خط مشی‌ها، آرا، تدابیر و سازماندهی برای تحلیل مسائل، ابداع، به‌کارگیری ارزشیابی و مدیریت راه‌حل‌ها برای مسائل مربوط به همه جنبه‌های یادگیری انسان می‌پردازد. حرفه‌ای که از تلا‌ش سازمان‌یافته برای کاربرد نظریه مهارت فکری و کاربرد عملی ساخته شده است. در سال 1994 جدیدترین تعریف این انجمن از تکنولوژی آموزشی ارائه شده است و بیان می‌دارد که تکنولوژی آموزشی رویکرد طراحی، تولید، کاربرد، مدیریت و ارزشیابی فرآیندها و منابع یادگیری است.
تکنولوژی آموزشی زمانی نمود پیدا می‌کند که متخصص این رشته بتواند جایگاه واقعی خود و رشته تکنولوژی آموزشی را باور کند و به نهادها و سازمان‌های دیگر نیز بشناساند. در حالی که در کشورهای دیگر این رشته جایگاه خود را پیدا کرده، هنوز در کشور ما راهی طولا‌نی برای یافتن موقعیت خود مخصوصا در مدارس دارد.
داریوش نوروزی، مدیر دفتر تکنولوژی آموزشی دانشگاه علا‌مه طباطبایی می‌گوید: تکنولوژی آموزشی در مملکت ما هنوز شناخته شده نیست؛ یعنی دستگاه‌هایی که با آموزش سر و کار دارند و این رشته را نمی‌شناسند، نمی‌دانند تکنولوژی آموزشی از کجا شروع شده و چه کمکی می‌تواند در فرآیند آموزش انجام دهد. در صورتی که در بیشتر کشورهای دنیا، به‌عنوان یک رشته بسیار موثر و اثرگذار در خدمت آموزش است، ولی در اینجا نمی‌دانند چه تاثیری دارد. بنابراین این تکنولوژیست‌ها هستند که باید به مسوولا‌ن این رشته را بشناسانند. هنوز بسیاری از افراد فکر می‌کنند کلمه تکنولوژی همان تکنیکولوژیست یعنی فقط با تکنیک و تکنسین معنی می‌شود، در صورتی که این رشته کاری به کارهای تکنیکی ندارند بلکه اینها مهندسان آموزشی این مملکت هستند.
نوروزی افزود: وقتی تکنولوژیست آموزشی مهندس آموزشی می‌شود، باید با محاسبات آموزشی آشنا باشد، بداند مخاطبش چه کسی است؟ درس را چگونه تحلیل می‌کند؟ چگونه برای این درس محتوا تهیه کند؟ چگونه ارزشیابی کند؟ و به‌ویژه بداند از چه وسیله آموزشی برای ارائه این درس باید استفاده کند؟ ولی در مملکت ما این چنین نیست. کتاب‌های درسی ما و آموزشی ما در مدارس طراحی شده نیستند. اینها باید توسط تکنولوژیست‌ها طراحی شوند. اما در نوشتن و چاپ کتاب‌های درسی اصلا‌ به آنها بها داده نمی‌شود. ‌
مدیر گروه رشته تکنولوژی آموزشی دانشگاه علا‌مه طباطبایی این رشته را تکنولوژی غریب می‌نامد و با اشاره به لزوم تکنولوژیست‌های آموزشی در تمام مدارس می‌گوید: تکنولوژیست‌های آموزشی قادرند به بهترین نحو، بسیاری از مسائل آموزشی را طراحی، آنالیز و تحلیل کنند می‌دانند که این تحلیل به چه نحوی شکل بگیرد که بتواند در فرآیند آموزش موثر باشد و با انتخاب محتوا و انتخاب روش‌های آموزشی آن را ارزیابی کنند. امروز تکنولوژی آموزشی در ابعاد درسی کار نمی‌کند بلکه در ابعاد بزرگ‌تر هم فعالیت‌های آموزشی دارد و بعضی نهادها از تکنولوژیست‌های آموزشی، استفاده بهینه می‌کنند.
مکان تکنولوژی آموزشی در آموزش‌وپرورش و وزارت علوم، جهاد سازندگی، ارتش، تلویزیون و تمام نمادهای آموزشی است که این ارگان‌ها می‌توانند به بهترین نحوی از این رشته استفاده کنند. نوروزی که طرح مراکز یادگیری را حدود 14 سال پیش به وزارت آموزش‌وپرورش ارائه داده است، گفت: این طرح مدت کوتاهی در چند منطقه اجرا شد که خیلی موفق بود. طرح مرکز یادگیری از طرح‌های موفقی است که در همه مدارس پیشرفته دنیا مطرح است ولی در مدارس ما کنار گذاشته شد.
در بسیاری از مکان‌های آموزشی، هنوز به تکنولوژی آموزشی می‌گویند؛ دایره سمعی بصری. در حالی که این دایره سمعی بصری متعلق به سال 1305 است نه امروزه که این همه ابزار بسیار دقیق و رسانه‌های دقیق در اختیار مراکز آموزشی در دنیاست.
عضو هیات علمی دانشگاه علا‌مه طباطبایی افزود: وجود یک تکنولوژیست آموزشی در همه مدارس بخصوص ابتدایی و راهنمایی حتما ضرورت دارد. باید مدارس دارای یک مرکز یادگیری باشد و این مرکز توسط تکنولوژیست آموزشی اداره شود. اگر به کتاب‌های درسی کشورهای دیگر نگاه کنید، می‌بینید چند مولف، یک روان‌شناس تربیتی، یک یا دو تکنولوژیست آموزشی در تالیف این کتاب درسی تاثیرگذار بوده‌اند. ولی ما در کتاب‌های درسی‌مان هیچ تکنولوژیست آموزشی نداریم. البته دانشگاه پیام نور از تکنولوژیست‌های آموزشی برای خود آموز کردن کتاب‌های درسی استفاده می‌کردند ولی بعضی کتاب‌ها برای دانشجویی که سر کلا‌س حاضر نمی‌شود اصلا‌ قابل یادگیری نیست.
استفاده صحیح تکنولوژی در مدارس‌
در سال 1347 سازمان سمعی و بصری هنرهای زیبای کشور از وزارت فرهنگ آن زمان جدا و مستقل شد، دستگاه مسوول آموزش‌وپرورش نیاز شدید به این فعالیت را احساس کرد و در سال 1348 اداره‌ای را به نام اداره آموزشی فعالیت‌های هنری و سمعی و بصری به‌وجود آورد. این آغاز تحول تکنولوژی آموزشی در ایران بوده و با گذشت این سال‌ها و تحول سیستم آموزشی در مدارس هنوز کمبود این رشته در مدارس احساس می‌شود و این موضوع شاید به نوع نگاه معلمان و مدیران مدارس ارتباط پیدا کند.
تکنولوژی آموزشی هنگامی جایگاه واقعی خود را در مدارس پیدا می‌کند که معلمان با آن آشنا و آن را باور کنند. فراهم کردن امکانات و تجهیزات آموزشی و نظارت بر آن بخصوص در مقاطع ابتدایی و راهنمایی، باعث ترغیب و تمرین دانش‌آموزان و مشارکت با معلمان در امر یادگیری می‌شود. معلم به کمک این رسانه‌ها، مطالب درسی را بهتر و راحت‌تر ارائه می‌دهد.
در وقت کلا‌س صرفه‌جویی می‌کند و با کمک این وسایل به امر آموزشی جذابیت می‌بخشد. با پیشرفت سریع تکنولوژی در دنیا، باید این امکان را برای دانش‌آموزان مهیا کرد که توانایی روبه‌رویی با تغییرات سریع آموزشی الکترونیکی را داشته باشند و نحوه استفاده از آنان را بیاموزند.
با این حال، معلمان که همواره نقش محوری را بازی می‌کنند نیز باید با تحولا‌ت همگام شوند. به جای درس دادن یک طرفه می‌توانند نقش یک راهنما را ایفا کنند و آموزش‌های لا‌زم برای رویایی با کاربرد فناوری در مدارس را یاد بگیرند. مثلا‌ رایانه یکی از رسانه‌های آموزشی است که امروز در اکثر مدارس کاربرد فراوانی دارد و در سال 1990 تلفیق رایانه با آموزش به‌ویژه در فرایند یادگیری دانش‌آموزان و به دست آمدن نتایج مطلوب از تحقیقات وسیع درباره استفاده از رایانه در آموزش معلمان متخصصان آموزش‌وپرورش از موضوعات یادگیری از پیش تعیین شده برای جوابگویی به نیازهای دانش‌آموزان فاصله گرفتند و به سمت <یاد گرفتن اینکه چگونه باید یاد بگیریم> به پیش رفته‌اند. با این حال افزایش تعداد کامپیوتر یا دیگر ابزارهای آموزشی نمی‌تواند دلیلی بر ورود تکنولوژی آموزشی به مدارس باشد. بسیاری از مدارس ما از نظر تجهیزات غنی هستند ولی در مورد نحوه استفاده صحیح از این ابزارها که ایجاد تفکر و تجربه است دور هستند.
به نظر می‌رسد تا زمانی که معلمان، ابزارهای آموزشی را به‌عنوان رقیب، نه همراه، تلقی کنند پیشرفت تکنولوژی آموزشی با گام‌هایی آهسته صورت خواهد گرفت.

منبع: گيتي فاضلي   raheno.net

شيوه هاي آموزش الكترونيك E-learning

 

 ۱)  آموزش هاي مبتني بر رايانه  Computer Based Training

در اين شيوه از رايانه به عنوان يك ابزار مؤثر جهت ارائه نوع خاصي از آموزش هاي offline استفاده مي شود. اين نوع آموزش عمدتاً از طريق CD هاي آموزشي (بسته هاي نرم افزاري آموزشي) ارائه مي گردد.

۲) آموزش مبتني بر وب    Web Based Trainig

در حال حاضر متداولترين نوع آموزش الكترونيكي، آموزش مبتني بر وب است و به آموزشي گفته ميشود كه به واسطه اينترنت يا يك اينترانت انجام ميشود .اين روش آموزش شامل منابع آموزشي، محيط مجازي و محاوره اي است و ارتباط از طريق پست الكترونيكي، اتاقهاي گفتگو و بردهاي الكترونيكي برقرار ميشود .از مزاياي اين نوع آموزش، انعطاف پذيري و سهولت آموزش و حذف محدوديت زمان و مكان براي كاربران و سطح بندي دروس آنها متناسب با راندمان دانشجويان است.

در اين روش آموزشي، نيازي به حضور فراگير در مراكز آموزشي نيست، زيرا از طريق هر سيستم كامپيوتري، وب در دسترس است.

در مورد هزينه سرمايه گذاري نيز بايد به اين نكته توجه كرد كه آموزش الكترونيكي چنانچه در سطح وسيع مورد استفاده قرار گيرد و تعداد كاربران آن زياد باشد، به كاهش هزينه سرمايه گذار، كمك ميكند در غير اين صورت براي آموزش تعداد كمي از افراد، ممكن است خريد چند كتاب ارزانتر تمام  شود .

برخي از مزاياي آموزش مبتني بر وب

كلاس هاي آموزشي به طريق سنتي نيازمند حضور فيزيكي استاد و دانشجويان در مكان و زمان معين مي باشد. در اين گونه كلاس ها مطالب درسي به شكلي يكسان به همه دانشجويان ارائه مي شود و دانشجويان موظفند كه با سرعتي كه استاد تدريس مي كند پيش روند. در اين گونه سيستم ها مركزيت با آموزگار (Trainer) مي باشد. اما در آموزش از طريق وب مركزيت اصلي با فراگير (learner) است زيرا فراگير با توجه به توان و استعدادها و علاقمندي هاي خود درس را دريافت مي كند و با سرعتي كه خود مي خواهد پيش مي رود.

همچنين به او فرصت داده مي شود كه درس را بارها و بارها مرور كند و سپس مشكلات و سئوالاتش را با معلم خود مطرح كند. در آموزش سنتي دسترسي به استاد در ساعت هاي معين امكان پذير است و غالباً به صورت حضوري ميسر مي شود. در صورتي كه در آموزش از طريق وب فراگير هر وقت كه بخواهد مي تواند با فرستادن نامه الكترونيكي و يا شركت در قرارهاي online كه استاد نيز حضور دارد به استاد دسترسي پيدا كند.

كاربرد كامپيوتر در آموزش

كاربرد كامپيوتر در آموزش به سه بخش عمده تقسيم مي شود

Computer Assisted Instructor (CAI)

در اين روش از كامپيوتر به عنوان يك ماشين آموزش دهنده جامع استفاده مي شود كه براي به دست آوردن اهداف آموزشي خاص ولي محدود، دروس مجزايي را ارائه مي دهد.   كاربردهاي مختلف (CAI) در تمرين، دروس خصوصي، شبيه سازي و حل مسايل مي باشد. (CAI)، اصطلاحي است براي نوعي برنامه آموزشي كه از مباحث درسي، تمرين ها و جلسات پرسش و پاسخ جهت تدريس و آزمايش آموخته هاي دانشجو تشكيل مي گردد.

Computer Management Instructor (CMI)

 از حافظه و قدرت ارزيابي كامپيوتر به منظور سازمان دهي به روند آموزش و بررسي پيشرفت دانشجويان، استفاده مي كند، نيازي به انتقال خود درس از طريق كامپيوتر نيست.

Computer Medidated Education (CME)

دریچه ای که it...

با ورود IT دریچه جدیدی به روی مخاطبین گشوده شده که به مدد آن،  نظام آموزشی، قادر است حتی در قالب بازی، پیامهای آموزشی و تربیتی خود را از چاردیواری کلاس به درون خانه دانش آموزان برساند و این فرصتی است تا آن بخش از مفاهیم که نمیتوانیم، بوسیله کتابهای درسی  انتقال دهیم، به مخاطب برسانیم .

اما در این مورد یکی از بزرگترین مشکلاتی که با آن مواجه هستیم، فقدان کارشنلسی آموزشی و نظارت بر تولید و عرضه بسته های آموزشی است.

مشکل اول، بخش عمده ای از نرم افزارها توسط افرادی تهیه میشود که فقط سواد کامپیوتری را پشتوانه خود دارند، اما به نیازسنجی مخاطب و شیوه های انتقال محتوا توجهی ندارند و به سود اقتصادی خود می اندیشند و در این مسیر به توفیقاتی کلان رسیده اند. این بسته ها، صدای معلمی است که مطالبی را از روی متن میخواند و بازهم دانش آموز مجبور است به تصویر نمایشگر که به مراتب کوچکتر از تخته کلاس است نگاه کند بدون آنکه کمی به شنیده هایش بیندیشد، واکنشی نشان دهد و یا آنکه شیطنتی از خود بروز دهد.  

اما مشکل دوم، معلمان و مدیرانی هستند که فاقد سواد کامپیوتری بصورت تخصصی هستند و این گروه هنوز به کلاسهای گچ آلود و خستگی سخنرانی عادت دارند و شاید گاهی به عنوان سرگرمی به فیلم و نرم افزارهاِی آموزشی نگاه میکنند اما از اهمیت و نفوذ این شیوه تدریس و کاربرد تکنولوژی آموزشی در عصر ارتباطات و اطلاعات غافل مانده اند.        

مشکل سوم، نظام آموزش و پرورش کشور ماست که هنوز برای استفاده از ITآماده نیست،  بسیاری از مدارس ، فاقد زیرساختهای سخت افزاری هستند، مثلا در دوره متوسطه، سرانه هر دانش آموز فقط ۶٣ دستگاه رایانه است که این رقم برای دوره های ابتدایی و راهنمایی بسیار تاسف بار است. همچنین محتوای آموزشی و کتابهای درسی متناسب با این شیوه آموزش نیست.حجم محتوا به اندازه ای است که فرصتی برای کاربرد تکنولوژی  باقی نگذاشته است و تمرکز نظام آموزشی، بدون هیچ انعطاف، شیوه های تدریس و ارزشیابی سنتی را برای همه دانش آموزان در تمام کشور یکسان تجویز میکند.

 بنابراین بجای تماشای نقش ایوان، باید از ابتدا شروع کرد، محتوای آموزشی را با این نظام، تجدیدنظر کرد و آنگاه به سراغ کابرد تکنولوژی رفت تا بیش از این از دنیای مدرن عقب نمانیم ..   

 

 

گفتن و شنیدن

با وجود آنکه زندگی ما آدمها، سراسر گفتن و شنیدن است اما  همیشه آنرا به عنوان یک مانع برای تدریس در کلاس دیده ایم و

از صحبت کردنهای دانش آموزان ناراحت شده ایم، از آن رویگردان بوده ایم، کمتر به آن توجه کرده و نتوانسته ایم با تبدیل آن به یک گفتگوی هدفمند و سازنده برای تدریس و تعلیم به نحو شایسته ای بهره بگیریم و در نتیجه وقت کلاس را برای خاموش کردن آن تلف کرده ایم.

 بسیاری از تعالیم شریعت مقدس، جامعه بشری را به شنیدن گفتار و انتخاب احسن سفارش کرده است چراکه مشکلات بسیاری هست که در اثر تعامل و گفتگو قابل حل است مخصوصا امروزه که با حضور زندگی ماشینی از آن غافل شده ایم . 

گفتگوی واقعی، شیوه ای است برای رسیدن به یک فهم مشترک، که این شیوه را میتوان در تدریس نیز بکار گرفت، به گونه ای که  همه دانش آموزان، خود را یادگیرنده بدانند، بیشتر سوال کنند و کمتر درپی دریافت جوابهای آماده و کسالت آور باشند.

آموزش گفتگو، مهارتی است در جهت دسترسی پیداکردن به دانش و فنون با مشارکت همه، چراکه اگر کسی به مهارتهای درونی خود راه پیدا کند، نیرویی را تصاحب کرده که به هنگام رفتار و ارتباط با دیگران به او کمک میکند. اما آموزش گفتگو نیازمند شرایطی است که نمیتوان نسبت به آن بی توجه ماند.

* ازآنجا که موعظه و بیان یک طرفه، فاقد تاثیر مطلوبست باید شرایطی فراهم کرد که فراگیران، ارزشها را به تجربه خود لمس کنند و گام اول آن  طرح درست سوال است.

*نباید دستورالعمل داد. آموزش یک فرآیند است و موفقیت و کسب آن، درافراد، متفاوت است.باید فضایی ایجاد کردکه همه خود را درامر یادگیری مسوول احساس کنند.

*برای آموزش گفتگو نباید عجله و شتاب کرد.

*اگر به طرز تفکر دیگران توجه کنیم، آنها نیز متحول شده و با حمایت مشترک به خلاقیت میرسیم.

 

سه گام تا موفقیت

 به نام خالق اندیشه

این روزها وارد هرکلاسی که بشویم، از ما میپرسند ، چه کنیم که خوب یادبگیریم ؟ چه کنیم که قبول شویم ؟ و سوالهایی نظیر آن .

آگاهی بر روش های تدریس ، اهمیتش به مراتب، بالاتر از داشتن اطلاعات علمی بسیار بالاست. نمونه چنین مساله ای معلمان چینی هستند که فقط دوره تربیت معلمی را گذرانده اند اما در کار خود بسیار موفق تر از همکاران آمریکایی خود هستند که دارای تحصیلات آکادمیک در حد لیسانس یا فوق لیسانس هستند.

-  باید عملکرد ذهن و فرآیند شناخت را در ذهن دانش آموزان هر سن بشناسیم و مطابق آن تدریس و تعلیم خود را پیش ببریم .

_ تقدس کلاس درس در ژاپن تا حدی است که مدرسه حق استفاده از سیستم صوتی برای سرویس یا ناهار را در ساعات کلاسی ندارد. در هر مدرسه ژاپنی برای درس ریاضی جلسات متعددی با حضور معلمان ریاضی همان مدرسه و برخی کارشناسان تشکیل می شود ،  -دپارتمان ریاضی- که نحوه عملکرد معلم را در کلاس با بازدید هایی که از کلاس به عمل می آورند بررسی می کنند. در این جلسات، تمرکز بر درس است و نه بر معلم ، زیرا دپارتمان مسئولیت درس را بر عهده دارد و نهایتاً از تمامی اعضای دپارتمان به طور جمعی نتیجه کار را می خواهند.در ضمن دپارتمان در مورد تقدم و تاخر ارائه مطالب در کلاس نیز می تواند تصمیم بگیرد.

موفقیت زندگی روزانه ی ما تماماًً به میزان تمرکز ما برامور روزانه ارتباط دارد. اگر شما قادر باشید به هنگام کار فقط روی کارخود، به هنگام ورزش صرفاً روی انجام حرکات، درهنگام مطالعه فقط روی موضوع کتاب و به هنگام انجام فعالیت هنری ازقبیل موسیقی، نقاشی، خطاطی و . . . به فعالیت هنری خود توجه و تمرکز کنید، عملاً موفقیت شما به میزان چشمگیری افزایش می یابد.تمام نوابغ جهان کسانی بودند که از قدرت تمرکز فوق العاده ای برخوردار بودند. آشفتگی و شوریدگی ذهنی، عملاً شما را به هیچ عنوان موفق نمی کند. وقتی کارمی کنید به خانواده می اندیشید، وقتی درخانواده به سرمی برید ازشغل خود نگرانید و وقتی ورزش میکنید در اندیشه ی تحصیل هستید و وقتی درس میخوانید فکرتان هزارسو می رود. این عملاً اتلاف وقت و مؤثر نبودن است.موفقیت یعنی تمرکز، تمرکزو تمرکز.

پس قبل از تدریس به شاگردانتان بگویید:  همه ی فعالیت های انسان برای توفیق، نیازمند تمرکزاست. اما ازسلسله فعالیت های نیازمند تمرکز، جدی ترین فعالیتی که تمرکزدرآن نقش اساسی و محوری دارد. مطالعه است

خود شما بارها متوجه شده اید که پس ازمدتی که ازمطالعه تان گذشت چشمانتان روی کلمات و خطوط می دود بی آنکه حواستان به آن باشد وهمین طورشاید چند خط و یا چند صفحه را دنبال کنید و یکباره متوجه شوید حرکت چشمانتان صرفاً از زوی غریزه و عادت بوده، فوراً به عقب برمی گردید و شروع به خواندن دوباره می کنید، اما کمی جلوترمشکل تکرار می شود. این موضوع شما را بسیارخسته و کسل می کند، وقت زیادی را ازشما میگیرد و کم کم میل به مطالعه درشما کم می شود. گاهی اوقات هم به کلمه ای از کتاب خیره می شوید و درافکارخود غوطه می خورید. پیش ازهرچیزمطمئن باشید که این مشکل و مسئله ی شما نیست و همه ی افرادی که به نوعی با مطالعه و کتاب سروکاردارند ازاین موضوع دررنجند.

برهمین اساس بخش عمده ای ازاین کتاب به راه های بهبود تمرکز درهنگام مطالعه وهنگام حضوردرکلاس می پردازد که صد البته مطالعه و عمل به آن برای تمرکز، آرامش، و شادمانی و موفقیت به همراه خواهد داشت.درآخرذکراین نکته ضروری است که تمرکزحواس یک مهارت بی چون و چراست که نیازبه فراگیری تکنیک ها و تمرین مستمر دارد.اینکه شما روش های کاربردی این کتاب را چند روزی تمرین کنید و بعد رهایش کنید نتیجه همان می شود که اکنون به آن گرفتارید: " عدم تمرکزحواس". تمرینات را با صبر و حوصله و متانت کافی انجام دهید. شتاب زده عمل نکنید و منظم و آرام به پیش بروید." لرد بایرون" می گوید: برای پیشرفت و پیروزی سه چیزلازم است: اول پشتکار، دوم پشتکار و سوم پشتکار.

 

سینمای آموزشی

در تابستان امسال جشنواره سینمای علمی – آموزشی برگزار شد . مهندس مهدی نوید ریس سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی  گفت: آموزش و پرورش تلاش کرده از سینما و اثر بخشی این رسانه در انتقال پیام های آموزشی استفاده کنند.

تمام جوامع و کشورها، آموزش و پرورش را سنگ بنای تمدن و پیشرفت خود قرار داده اند که از مهد کودکها شروع شده و تا آخرین مقطع دکترا ادامه می یابد.

با اجرا ی نظام آموزشی جدید که از یکصد سال پیش توسط میرزا حسن رشدیه در ایران پاگرفت، آموزش علمی به عنوان تنها کارکرد آموزش و پرورش تعریف شد و به مرور زمان این آموزشها تخصصی تر شد مثل طب ، مهندسی، نظامی و...اما در سالهای اخیر کارکردهای آموزش و پرورش مخصوصا با دخالت جامعه شناسی و فناوری ارتباطات و اطلاعات با تغییرات زیادی مواجه شده است که منابع و محتوای قبلی جوابگوی دانش آموزان و دانشجویان نیست هرچند که نظام آموزشی ما همچنان به آموزشهای علمی پرداخته و به رشد مهارتهای فردی و اجتماعی چندان توجه نکرده است .

  همچنین در محتوای آموزش نیز فقط به کتابهایی بسنده کرده که به ندرت از نظر مفاهیم با شرایط جامعه مطابقت میکند، در حالیکه در امر آموزش به نسل جوان و نوجوان، رسانه های مختلفی را بایدبه کار گرفت.    

 حدود ٤۰ سال است که جشنواره فیلم رشد در کشور برگزار میشود و استقبال دانش آموزان از این جشنواره که هرسال نیز روبه افزایش است کافی است که متولیان امر را متوجه کند که باید از «کتاب محوری» عبور کرد و با کاهش حجم سنگین کتابها، برای آموزش از سایر رسانه ها نیز کمک گرفت که فیلم سینمایی  و نمایش آن در سینما فقط یکی از آنهاست که  گستره محدودی را شامل میشود.

و اکنون نوبت آنست که مدیران نظام آموزشی کشور، در همین راستا  نگاه رسانه ملی را که به شدت به ورزش و خانواده و خاله بازی گراییده ، کمی هم به طرف آموزش رسمی و اخلاقی نسل جوان جلب کند چرا که نگاه  شبکه آموزش با مدت زمان ۱۵دقیقه و در برخی مناطق کشور ،نگاه عمیقی برای ایفای « رسالت دانشگاه ملی » نیست.

رسانه ملی که حتی پخش مستقیم ورزش کشورهای خارجی را در شبکه های پرمخاطب با شدت و اشتیاق دنبال میکند،کافی است در همان شبکه ها نیز گوشه چشمی به فرزندان تحصیلکرده این مرز و بوم داشته باشد، به پای صحبتشان بنشیند و مشکلات و محدودیتها یا توانمندیهایشان را به دیگران برساند.و افتخار آفرینی درسی دانش آموزان  را نیز  به جشن ملی بگذارد.

بجای اتلاف هزینه های مصرف سوخت، کمی هم به سرانه آموزش کشور بپردازد که در اثر بی توجهی خانواده ها نسبت به وضعیت تحصیلی فرزندانشان  به هدر میرود .

در مسابقاه ماه و مهر بجای آنکه ربع سکه جایزه اول باشد ، فرهنگ لغت و کتاب را جایزه اول قرار دهد و مجری پرنشاط، برای از دست دادن آن کمی متاثر شود.

و آخر آنکه، مسوولان نظام آموزشی، در نشستهای خود با مدیران رسانه اولویت بندیهای برنامه سازی را رعایت کنند که بی اهمیت جلوه دادن بعضی مسایل خطرناک است .  

جنبش نرم افزاری

جنبش نرم افزاری

اگرتاریخ علمی ایران را با دقت واکاوی کنیم،به روزگاری میرسیم که پرورش یافتگان نظام آموزشی ما دانشمندان بزرگی چون ابو علی سینا ، ابوریحان،خواجه نصیر، ابوموسی خوارزمی و امثال آنها بوده اند،که اگرچه ما حتی نام آنها را نیز نمیدانیم اما هنوز هم  بعد از قرنها ، با افتخار برقله رفیع دانایی جهان معاصر ایستاده اند،بااین وجود،کشور ما را با لقب جهان سوم یاد میکنند!!؟

به واقع  علل ضعف وتوسعه نیافتگی امروز ایران ودر مقابل قوت علمی وصنعتی کشورهای پیشرفته چیست ؟

حقیقت آن است که تمامی نیکبختی ها وسرافرازیها ویا عقب ماندگیها وناکامیهای کشورها و جوامع  ریشه در آموزش وپرورش دارد! از نخستین روز دوره پیش دبستانی تا پایان دوره  دکترا.

برنامه چشم انداز ایران ۱٤۰۰ سند توسعه کشور ماست، افق علمی وآموزشی ایران را در پایان این برنامه در مقایسه با جهان چگونه  میتوان تصور کرد؟ قرن ٢١قرن دانایی است، یعنی تبدیل جامعه صنعتی به جامعه اطلاعاتی.بااین اعتقادکه، ثروتمندترین کشورها وجوامع انسانی امروزه ، آنهایی هستندکه بیشترین دانش و اطلاعات رادر اختیاردارند وبه یقین راهبری آموزش وپرورش آینده به عهده فنـاوری اطـلاعات( IT ) خواهد بود.

 رهبر فرزانه انقلاب در سال ۱٣۸۰ با نیازسنجی دنیای معاصر ،برای نخستین بار بحث جنبش نرم افزاری و نهضت تولید علم را در ایران مطرح کردند و اهداف عالی این جنبش در چشم انداز بیست ساله کشور، بازسازی تمدن اسلامی و احیای دوران طلایی تولید علم در جوامع اسلامی تعریف شده است. همچنین ارتقای سطح تفکر و فرهنگ، ارتقای تولیدات علم و فناوری، خردورزی در جامعه، زمینه سازی برای نوآوری و ایجاد تعامل میان دانشمندان و نوآوران در همه بخش های علمی کشور از دیگر اهداف این سند است.

بهترین انتخاب یک کشور،  رشد فرهنگ علمی است تا با اتکا به آن  جایگاه خود را در سطح جهانی ارتقاء بخشد.

بدون شک باید زمینه های مناسب تحقق اهداف این جنبش را نیز فراهم کرد و به تربیت نسلی پژوهنده،خلاق و تولید کننده علم اندیشید که  بی تردید مدرسه و کلاس، کانون اصلی این مهم به شمار می رود.

اما ضرورت ایجاب میکند که نظام آموزش و پرورش برای ایفای نقش خود در جنبش نرم افزاری و تولید علم، با برنامه های از پیش طراحی شده به اقدامات اساسی در این زمینه اقدام کند.

در این راستا، نوسازی بـرنامه هـای درسی، محتوای آموزشی، روشها و فنون تدریس و ارزشیابی وتحول در برنامه های آموزشی و درسی متناسب با شرایط و نیازهای روز در جهت کیفیت بخشی آموزش و پرورش با مشارکت معلمان، کارشناسان و صاحبان اندیشه ، مهمترین و نخستین گام برای آغاز راه است .

اگرنظام آموزش وپرورش ما، ازاین مهم غافل شود، دچار چالش عقب ماندگی تاریخی خواهیم شد. لذا باید باتمام وجود در جهت نیل به این هدف گام برداریم، باید فرهنگ یاددهی ویادگیری،باهم بودن و برای هم بودن و ارزشیابی را در نظام آموزشی  کشور در تمام سطوح و مقاطع، متحول کنیم  .

باید نوآوریهای آموزشی وآخرین یافته‌های پژوهش های انجام شده در این زمینه،  سازوکارهای مناسب برای حمایت از نوآوران آموزشی ؛ تبیین روشهای اشاعه و گسترش نوآوریها در آموزش و پرورش با تأکید بر معلمان نوآور را شنـاسـایی و معرفـی کنیم.

نوآوری در برنامه درسی اعم از نوآوری در فرایند برنامه‌ریزی درسی؛ نوآوری در برنامه درسی (هدف، محتوا، روش، مواد و وسایل آموزشی، ارزشیابی، مدیریت زمان...)و  رویکردهای نوین برنامه درسی از دیگر موارد پیشبرد نظام آموزش و پرور ش در جهت سند چشم انداز است .

 تمرکززدایی و نوآوریهای آموزشی، یادگیری مادام‌العمر، توجه به  نوآوری و فناوری مدرن ، حذف قوانین و دستورالعمل‌های دست و پاگیر و
توسعه  مشاوره و راهنمایی بویژه در تامین سلامت روح و روان دانش آموزان از جمله مواردی است که تاکنون بدانها توجه جدی نشده است .

و در آخر نوآوری در مدیریت آموزشی، مدیریت زمان برای کلاس درس، شیو‌ه‌های ارتباط بین معلمان ودانش‌آموزان، شیوه‌های ارتباط بین اولیا خانه و مدرسه، استفاده از رسانه‌های کمک آموزشی، توجه به  فضا و امکانات مدرسه و ترویج نقش فعالیت های مکمل فوق برنامه

در توسعه همه جانبه نظام آموزش و پرورش و به عبارت کاملتر توسعه جامعه فردا از ضروری ترین مواردی است که باید به آن به عنوان یک استراتژی توجه کرد.

 

نخستين مدرسه بدون قلم و كاغذ

 

مقامات آمریکا به منظور توسعه همه جانبه آموزش مجازی، دانش آموزان يكي از دبيرستان‌هاي خود را مجبور کردند تا به بدون استفاده از هر گونه کاغذ و قلم در سر کلاس درس حاضر شوند. به گزارش خبرگزاری سینا، به نقل از پایگاه خبری اسوشیتدپرس،دانش آموزان يكي از دبيرستان‌هاي ايالت متحده‌ي آمريكا، براي نخستين بار كلاس‌هاي درس را در نبود هر گونه دفتر و كتابي آغاز كرده‌اند. دانستن اين موضوع پر بي جا نيست كه دانش آموزان يادشده نوت‌بوك‌هاي Apple را جايگزين كتاب‌هاي درسي خود كرده‌اند و تمامي 340 دانش آموز اين مركز آموزشي با كامپيوتر‌هاي خود در كلاس‌هاي درس حاضر مي‌شوند تا يكي از نخستين مدارسي باشند كه به دور از كتاب‌هاي چاپي، كار آموزش را پيش مي‌برد. مسئولان مدرسه بر اين باورند كه مطالب الكترونيكي دانش آموزان را بيش از مطالب چاپي به چالش فراگيري درس‌ها فرامي‌خواند. اين مدرسه با عنوان Empire High كه براي نخستين بار در سال جاري آغاز به كار كرده است، محيطي خالي از كتاب است. «كالوين بيكر»، معاون Vail Unified School District كه 700 دانش آموز دارد، در اين خصوص گفته است كه افراد همواره در مورد استفاده از فناوري دچار ترديد هستند. وي همچنين افزوده است كه اكنون به اين نتيجه رسيده‌ايم كه فرصت حقيقي براي استفاده از كامپيوتر در مدرسه‌ها اين است كه نوت‌بوك را از اجزاي اصلي كلاس‌هاي درس قرار دهيم تا تغييري در شيوه‌ي عملكرد مدارس ايجاد كرده باشيم. « مارك اسچنيدرمن» يكي از مديران بخش آموزش واشنگتن گفته است كه دو سال پيش، در حدود 600 مدرسه تصميم گرفتند كه براي هر دانش آموزان خود نوت‌بوكي تهيه كنند، اما هنوز آنان از كتاب‌هاي درسي چاپي استفاده مي‌كنند. در حال حاضر بسياري از ناشران كتاب‌هاي چاپي از قالب‌‌هاي ديجيتالي استفاده مي‌كنند تا كمكي به افزايش استفاده از كامپيوتر داشته باشند. آموزگاران نيز از خدمات عضويت در سايت‌ها استفاده مي‌كنند و به منابع رايگان اينترنت دسترسي دارند. به هر روي، دانش آموزان مدرسه‌ يادشده مطالب درسي را از شبكه‌ي اينترنت wireless مدرسه دريافت مي‌كنند. مدرسه نيز سيستم فيلتر مركزي دارد كه مطالبي كه دانش آموزان دانلود مي‌كنند را كنترل و محدود مي‌كند. اين سيستم همچنين اتاق‌هاي گفت و گو (Chat) و پيام‌هايي كه ممكن است موجب پريشان خاطري دانش آموزان متصل به شبكه شود را كنترل مي‌كند. دانش آموزان نيز مي‌توانند در حالت آنلاين، تكاليف خود را انجام دهند. در پايان بايد گفته شود كه هنوز در اين مدرسه‌ كتاب‌هاي چاپ شده موجود است، چراكه كتاب‌خانه‌يي در اين مكان وجود دارد كه دانش آموزان مي‌توانند در صورت تمايل از آن استفاده كنند